Dijital Delil Tespiti Rehberi (CMK 134 & HMK 199)

Tek Cümleyle Durum Özeti: “Ekran görüntüsü aldım, davayı kazandım” yaklaşımı çoğu dosyada tek başına yeterli olmayabilir. Özellikle inkâr/itiraz geldiğinde hukuka uygun elde ediliş ve doğrulanabilir bütünlük belirleyici olur.

2 Dakikalık Ön Not

⚠️ Uyarı: Buradaki bilgiler genel bilgilendirmedir. Somut olayın “küçük” bir detayı, delilin niteliğini ve stratejiyi tamamen değiştirebilir.

1. Dijital Delil: Oyunun Kuralları Değişti

Delil denince akla hâlâ yalnızca ıslak imza, senet, parmak izi geliyorsa; modern uyuşmazlık pratiğinde önemli bir alan gözden kaçıyor demektir. Günümüzde davaların kaderini; log kayıtları, metadata, hash değerleri ve usule uygun elde ediliş belirleyebiliyor.

Dijital delili anlamak için “kâğıt” mantığından çıkmak gerekir:

• Uçucudur: İçerik hızla değişebilir/silinebilir. Bu nedenle zamanında tespit kritik olabilir.
• Kopyası anlamlıdır: Dijital dosyada doğru yöntemle alınan kopya/imaj, teknik olarak doğrulanabilirlik sağlar.
• Sessizce değişebilir: Dışarıdan fark edilmeden değişiklik yapılabilir. Bu yüzden bütünlük tartışması (hash, delil zinciri) önem kazanır.

2. Hukuk Davalarında En Büyük Yanılgı (HMK 199)

Müvekkillerden sık duyulan cümle: “WhatsApp konuşmalarının ekran görüntüsünü aldım, tamamdır.”

HMK 199, elektronik ortamdaki verileri “belge” olarak kabul eder; evet. Ancak bu, her ekran görüntüsünün her dosyada “kesin delil” gibi değerlendirileceği anlamına gelmez.

Uygulamada kritik soru şudur:
“Bu içerik gerçekten bu kişiden mi çıktı ve değişmeden mi geldi?”

Karşı taraf “ben yazmadım” dediğinde, çoğu dosyada delilin doğrulanabilirliği öne çıkar.

Peki Ne Yapacağız?

Ekran görüntüsünü mümkün olduğunca doğrulayan/ destekleyen araçlarla birlikte sunacağız:

1. Cihaz İncelemesi / Bilirkişi: Mesajın cihazda ve uygulama veritabanında bulunması, metadata tutarlılığı.
2. E‑Tespit / Noter Tespiti: İçerik silinmeden önce belirli tarihte var olduğunun tespiti.
3. Trafik / Teknik Kayıtlar (Olayına göre): İçerik değil, iletişimin zamanlaması/örüntüsü gibi yan veriler.

Not: Trafik kayıtları genellikle “ne yazıldığı”nı değil, “iletişim/bağlantı” olgusuna ilişkin bilgileri gösterebilir. Her olayda mümkün veya yeterli olmayabilir; dosyanın niteliğine göre değerlendirilir.

3. Ceza Davalarında “Kırmızı Çizgiler” (CMK 134)

Ceza yargılamasında dijital veriye ulaşma ile kişisel alanın korunması doğrudan çatışır. Bu nedenle CMK 134 (bilişim sistemlerinde arama-kopyalama-elkoyma) uygulaması, usul güvenceleriyle birlikte ele alınır.

“Rızam Var” Söylemi Neden Riskli?

Uygulamada bazen “telefonunu inceleyeceğiz, rızan varsa imza at” yaklaşımı görülebilir. Ancak Yargıtay’ın çeşitli kararlarında, telefon içeriği gibi verilerin kayda alınması bakımından CMK 134 kapsamında hâkim kararı (veya gecikmesinde sakınca varsa savcının yazılı emri ve sonrasında hâkim onayı) arandığı görülmektedir.

Bu güvenceler işletilmeden yapılan içerik incelemeleri, hukuka aykırı delil tartışmasına yol açabilir; CMK 217/2 ekseninde hükme esas alınmama riski doğurabilir.

Kolluk Aramayı Nasıl Yapmalı? (Pratik Kontrol Listesi)

Cihazınıza el konulduğunda, en azından şu başlıkları kontrol edin:

1. Karar / Yazılı Emir Var mı? (CMK 134 çerçevesi)
2. Yedek / İmaj Alındı mı, Tutanağa Geçti mi? (Bütünlük için)
3. Delil Zinciri Kayıtları Var mı? (Cihaz kimde kaldı, ne zaman hangi işlem yapıldı?)

Önemli: Haklarınızı kullanmanız için somut olayda avukat desteği alınması en güvenli yoldur.

4. Teknik Savunma: Bilirkişi Raporu Nasıl Denetlenir?

Bilirkişi raporu geldiğinde, raporun “sonuç” bölümüne değil; çoğu zaman yöntem bölümüne bakmak gerekir. En sık tartışma konuları:

• Yazma Koruyucu (Write Blocker) / Adli Yöntem: İnceleme sırasında veriye müdahale ihtimali doğuracak hatalar.
• Hash Tutarlılığı: İlk alınan hash ile sonradan sunulan hash farklıysa, bütünlük konusunda ciddi şüphe doğar.
• Delil Zinciri (Chain of Custody): Cihazın/medyanın kimde, ne kadar süre, hangi işlemlerle kaldığı.

Hash uyuşmazlığı her zaman “kesin müdahale” demek değildir; ancak çoğu dosyada delilin bütünlüğü hakkında ciddi şüphe doğurur ve rapor yönteminin açıklanmasını gerektirir.

5. Hızlı Yol Haritası: “Ne Yapmalıyım?”

A) İçerik hâlâ yayında / silinmedi

1. E‑Tespit / Noter tespiti (mümkünse derhal)
2. URL, tarih/saat, hesap bilgileri, sayfa kimliği gibi verileri not etmek
3. Gerekirse HMK 400 delil tespiti seçeneklerini değerlendirmek

B) İçerik silinmiş

1. Varsa önceden alınmış tespit/çıktılar + yan deliller
2. Platform/kurum kayıtlarına yönelik talepler (somut olaya göre)
3. Teknik doğrulama gerekiyorsa bilirkişi stratejisi

C) Telefon/PC el konulmuş (Ceza soruşturması)

1. CMK 134 karar/yazılı emir var mı kontrol
2. Tutanaklara gerekirse şerh düşmek
3. Delil bütünlüğü ve zincir kayıtlarını takip etmek

6. 2026 Gözüyle: Bulut ve Kripto (Kısa Notlar)

• Bulut Verisi (iCloud/Drive vb.): Cihazda bulunan kopya ile uzaktaki hesaptan yeni veri çekilmesi arasında teknik ve hukuki farklar doğabilir. Yetki/usul tartışmaları somut olaya göre şekillenir.
• Kripto Varlıklar: Varlığın borsada tutulması veya kişisel cüzdanda tutulması; tespit/elkoyma süreçlerinin pratikte farklı yürütülmesine neden olabilir. Bu alan somut dosyada uzman görüşü gerektirebilir.