İçindekiler
Sıkça Sorulan Sorular (6)
Şike veya teşvik primi suçlamasıyla karşı karşıyaysanız, ilk bilmeniz gereken acı gerçek şudur: 6222 Sayılı Kanun'da "küçük bir ceza alır, ertelenir" gibi bir kaçış yolu neredeyse kapalıdır. Bu suçlar için uygulanan "sıfır tolerans" politikası ve HAGB yasağı, en ufak bir ihmalde bile sizi cezaevi gerçeğiyle yüzleştirebilir.
Bu suçların en tehlikeli yanı HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) yasağıdır. Verilen hapis cezası, doğrudan infaz edilir.
Bu rehberde; bir Ağır Ceza Avukatı gözüyle şike suçunun "tehlike suçu" niteliğini, Yargıtay'ın "sonuç değişmese bile ceza verilir" yaklaşımını ve imza yükümlülüğü (tedbir) ihlallerinin gerçek hayattaki ağır sonuçlarını inceledik.
1. Şike Suçu Nedir? Anlaşma Yapmak Yeterli midir? (Madde 11)
6222 Sayılı Kanun’un 11. maddesi şikeyi net tanımlar:
Belirli bir spor müsabakasının sonucunu etkilemek amacıyla bir başkasına kazanç veya sair menfaat sağlayan kişi şike suçunu işlemiş olur.
Sonucun Değişmesi Gerekmez – "Tehlike Suçu"
Şike suçunun oluşması için:
- Maç sonucunun fiilen değişmesi,
- Oyuncunun sahada kötü oynaması, zorunlu değildir.
Tarafların menfaat karşılığı ANLAŞMA YAPMASI suçun tamamlanması için yeterlidir.
Cezası
Şike yapanlar veya buna aracılık edenler hakkında:
- 1 yıldan 3 yıla kadar hapis,
- 20.000 güne kadar adlî para cezası hükmolunur.
2. Görevli Mahkeme Neresidir? (Neden Ağır Ceza?)
Şike ve teşvik primi suçlarında ceza üst sınırı 3 yıl olmasına rağmen, bu suçlar yapısı gereği bireysel işlenmesi zor suçlardır.
Eylemler genellikle bir organizasyon, hiyerarşi ve süreklilik gerektirdiğinden; savcılık makamları bu suçları "Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma" (TCK 220) suçu ile birlikte değerlendirmektedir.
Örgütlü suç kapsamına girdiği için yargılamalar Ağır Ceza Mahkemelerinde yapılmaktadır.
3. Teşvik Primi Suç Mudur?
"Rakibi motive etmek suç olmaz" düşüncesi yanlıştır. Bir takımın galip gelmesi veya yenilmesi için üçüncü kişilerin maddi menfaat sağlaması Teşvik Primi Suçudur.
Cezası
Teşvik primi suçu, şike suçuyla aynı kapsamda cezalandırılır; ancak ceza yarı oranında indirilir. Buna rağmen hapis cezası gerektirir.
4. HAGB ve Erteleme YASAĞI (Madde 11/9)
Bu suçun en kritik noktası infaz rejimidir. 6222 Sayılı Kanun’un 11/9. fıkrası gereği:
- HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) uygulanamaz,
- Hapis cezası ertelenemez,
- Hapis cezası paraya çevrilemez.
➡️ Yani şike veya teşvik priminden ceza alan kişi, cezasını kapalı/açık ceza infaz kurumunda çeker.
5. Kulüp Yöneticileri ve Başkanların Sorumluluğu
Kanun koyucu, spor camiasında otorite sahibi kişileri daha ağır sorumlu tutmuştur.
- Ağırlaştırılmış Ceza: Suçun; kulüp başkanı, yönetim kurulu üyeleri, teknik direktör veya menajer tarafından işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılır.
- Hak Yoksunluğu: Bu kişiler yöneticilik yapamaz ve spor müsabakalarını seyirden yasaklanır.
6. Tutuklama Nedenleri (CMK 100)
Şike soruşturmalarında neden tutuklama kararı verilir?
- Delil Karartma Şüphesi: Şike anlaşmaları gizli mesajlarla ve elden para teslimatıyla yapıldığından, şüphelilerin dışarıda olması delillerin yok edilmesi riskini doğurur.
- Örgütlü Suç Şüphesi: Suçun örgütlü işlendiği iddiası, tutuklama tedbirini kuvvetlendirir.
7. Emsal Yargıtay Kararı: "Sonuç Değişmese Bile Suç Oluşur"
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, şike ve teşvik primi suçlarında "sonuç odaklı değil, eylem odaklı" bir yaklaşım sergilemektedir. Aşağıda, suçun oluşumu için "anlaşmanın varlığını" yeterli gören yerleşik içtihada dair bir özet yer almaktadır:
(Karar Kaynağı: Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 17.01.2014 tarihli, 2013/16792 E., 2014/516 K.)
Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin Yerleşik İçtihadı (Şike): "Şike suçunun oluşması için müsabaka sonucunun fiilen değişmesi şart değildir. Sanıkların belirli bir müsabakanın sonucunu etkilemek amacıyla haksız menfaat temini hususunda anlaşmaları, paranın vadedilmesi veya verilmesi suçun tamamlanması için yeterlidir..."
Ayrıca teşvik primi suçunun unsurları bakımından da Yargıtay benzer bir katı tutum sergilemektedir:
(Karar Kaynağı: Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 2021/3068 E., 2021/6915 K.)
Yargıtay 5. Ceza Dairesi Kararı (Teşvik Primi): "Teşvik primi suçu, bir kimsenin müsabakanın sonucunu etkilemek amacıyla bir başkasına kazanç veya sair menfaat temin etmesiyle oluşur. Suçun tamamlanması için vadedilen teşvik priminin oyuncu veya yöneticiye ulaşması ya da maç sonucunun bu doğrultuda kesinleşmesi aranmaz; menfaatin teklif veya vaat edilmesi suçun yasal unsurlarını oluşturur."
8. 6222 İmza Yükümlülüğü: İmza Atmazsam Ne Olur?
Hakkınızda seyirden yasaklanma (men) kararı verildiğinde, maç saatlerinde karakola gidip imza atmanız gerekir. Peki 6222 imza ihlali yaparsanız süreç nasıl işler?
Yeni Bir Suç Oluşur (Madde 18/9): İmzayı kaçırmak basit bir unutkanlık değil, Kanun'a göre ayrı bir suçtur. Savcılık hakkınızda "tedbire uymamak" suçundan yeni bir soruşturma başlatır.
Hapis Cezası Riski Doğar: 6222 Sayılı Kanun'un 18/9. maddesi gereği, imza yükümlülüğünü ihlal eden kişi 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Yasak Süresi Uzar: İhlal nedeniyle ceza alırsanız, mevcut seyirden yasaklanma tedbiriniz kaldırılmaz; aksine cezanın infazından sonra 1 yıl daha devam eder.
⚠️ Gerçek Bir Vaka (Sahadan Tecrübe): Bir müvekkilimiz, düğün hazırlıkları telaşı nedeniyle karakola gidip imza atmayı 2 hafta üst üste unutmuştur. Mahkemede "Düğünüm vardı" savunması, geçerli bir mazeret (hastane raporu vb.) sayılmadığı için kabul edilmemiştir. Sonuç olarak, şike davasından beraat etse bile, sadece imza ihlali nedeniyle hapis cezası alma riskiyle yüzleşmiştir. Bu tedbir, davanın kendisi kadar ciddidir.
Dikkat: İmza atmayı unuttuğunuzda (hastalık, kaza vb. geçerli bir mazeretiniz varsa), durumu derhal belgeleriyle birlikte (rapor vs.) savcılığa bildirmeniz, ceza almamanız için TEK yoldur.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Şike suçundan aldığım ceza paraya çevrilir mi?
Hayır. 6222 Sayılı Kanun'un 11. maddesinin 9. fıkrası açıkça belirtir ki; bu suçtan alınan hapis cezaları seçenek yaptırımlara (para cezasına) çevrilemez ve ertelenemez. Cezanın yatarı (infazı) vardır.
2. Teşvik primi verdim ama rakip takım maçı kazanamadı, yine de ceza alır mıyım?
Evet, alırsınız. Teşvik primi suçunda "sonuç" aranmaz. Menfaatin vaat edilmesi veya verilmesi suçun oluşumu için yeterlidir. Paranın verilmiş olması suçu tamamlar. Hatta karşı taraf parayı kabul etmese dahi para vermeye çalışmak da tek başına suç oluşması için yeterli olabilir.
3. Şike davası hangi mahkemede görülür?
Şike davaları, genellikle TCK 220 (Suç Örgütü) kapsamında değerlendirildiği ve kapsamlı dosyalar olduğu için Ağır Ceza Mahkemelerinde görülmektedir.
4. Kulübün oyuncusuna "Maçı kazanırsan prim vereceğim" demesi suç mu?
Hayır (Madde 11/6). Kulüplerin kendi oyuncularına veya teknik heyetine galibiyet primi vermesi suç değildir. Suç olan, üçüncü kişilerin (başka bir takımın) prim vermesidir.
5. Soruşturma aşamasında maçlara girmem yasaklanır mı?
Evet. Şike veya teşvik primi şüphesiyle soruşturma başlatıldığında, savcı tarafından derhal "Seyirden Yasaklanma" (Men) kararı verilir. Bu yasak, yargılama bitip beraat edene kadar veya ceza infaz edilene kadar devam eder.
6. Şikayetçi yoksa şike davası düşer mi?
Hayır, düşmez. Şike ve teşvik primi suçları şikayete tabi değildir. Kamu adına savcılık tarafından re'sen (kendiliğinden) soruşturulur. Taraflar şikayetçi olmasa bile dava devam eder.
Sonuç
Şike ve teşvik primi suçlamaları, sadece hukuki bir prosedür değil, aynı zamanda itibar ve kariyer yönetimi sürecidir. Yargılamanın Ağır Ceza Mahkemelerinde yapılması ve hapis cezalarının doğrudan infaz edilme riski, sürecin uzman bir Bursa Ağır Ceza Avukatı ile yönetilmesini zorunlu kılar. Hata payının olmadığı bu davalarda, doğru savunma stratejisi hayat kurtarır. Hukuki sürecinizde gecikmeden danışmanlık alın.