Boşanma Davası Nasıl Açılır? 6 Adımda Süreç ve Masraflar

Boşanma davası, görevli aile mahkemesine HMK 119'a uygun bir dilekçe sunup harç ile gider avansını yatırarak açılır; ama yolu, yetkili adliyeyi ve dilekçenin içeriğini baştan doğru kurmak gerekir. Aşağıda davayı açmanın altı adımını ve 2026 masraflarını sırasıyla anlattık.

Boşanma davası, dava dilekçesinin görevli aile mahkemesine sunulup harç ile gider avansının yatırılmasıyla açılır. Süreç altı adımdır: (1) anlaşmalı/çekişmeli yol seçimi, (2) yetkili aile mahkemesinin belirlenmesi (TMK 168), (3) HMK 119'a uygun dilekçenin hazırlanması, (4) harç ve gider avansının yatırılması, (5) delillerin ve geçici taleplerin sunulması, (6) tensip ve ön inceleme aşaması.

Adım 1: Yolunuzu Seçin — Anlaşmalı mı, Çekişmeli mi?

Anlaşmalı mı yoksa çekişmeli mi gideceğiniz; davanın süresini, maliyetini ve ispat yükünü doğrudan değiştirir.

Eşinizle boşanmanın yanında nafaka, tazminat, velayet ve mal paylaşımının tamamında uzlaştıysanız anlaşmalı yol açıktır. Bunun için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve tarafların ortak bir protokol sunması gerekir (TMK m. 166/3); dava çoğu zaman tek celsede biter. Ayrıntılar için anlaşmalı boşanma protokolü ve süreci yazımıza bakabilirsiniz.

Tek bir konuda bile anlaşma yoksa — örneğin eş boşanmak istemiyor ya da velayeti bırakmıyorsa — dava çekişmeli ilerler ve boşanmaya yol açan kusurun (aldatma, şiddet, terk) delille ispatı gündeme gelir. Sürecin nasıl işlediğini çekişmeli boşanma davası yazısında ele aldık.

Adım 2: Yetkili Aile Mahkemesini Belirleyin (TMK 168)

Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya boşanmadan önce son altı aydır birlikte oturduğunuz yerdeki aile mahkemesidir (TMK m. 168).

Bu yetki kesin değildir: davalı süresinde itiraz etmezse dava açıldığı yerde görülür. Davalı, cevap dilekçesinde itiraz eder ve hangi mahkemenin yetkili olduğunu da gösterirse, mahkeme yetkisizlik kararı verir ve dosya aylarca gecikebilir.

Yargıtay da bu yaklaşımı doğrular: boşanmada yetki, kamu düzenine ilişkin kesin yetki değildir. Davalının süresinde (cevap dilekçesinde) yapacağı ve yetkili mahkemeyi gösterdiği itiraz üzerine yetkisizlik kararı verilebilir.

(Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2014/16138, K. 2015/497, T. 15.01.2015; TMK m. 168, HMK m. 19/2)

Hangi adliyeye bağlı olduğunuzu e-Devlet'teki "Yerleşim Yeri (İkametgâh) Belgesi" ile teyit edebilirsiniz.

Adım 3: Dilekçeyi HMK 119'a Göre Hazırlayın

Boşanma dilekçesinde nelerin bulunması gerektiğini HMK m. 119 belirler; bir kısmının eksikliği bir haftalık süreyle tamamlatılabilirken, beş unsurda (mahkemenin adı, dava konusu/değeri, vakıalar, deliller ve hukuki sebepler) süre verilmez — bu unsurlar eksikse dava açılmamış sayılır (HMK m. 119/2).

Boşanma dilekçesinde bu unsurlar şöyle somutlaşır:

• Hukuki sebep: Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166) ya da zina (TMK m. 161) gibi.
• Vakıalar: Boşanmaya yol açan olaylar, tarih ve yer verilerek sıra numarasıyla.
• Deliller: Her vakıanın hangi delille (tanık, mesaj, kayıt, belge) ispatlanacağı.
• Talep sonucu: İstenen nafaka ve tazminat rakamla, velayet açıkça yazılır. Bu unsurdaki eksiklik için hâkim bir haftalık kesin süre verir; vakıa, delil ve hukuki sebepteki eksiklik ise tamamlattırılmaz.

İddianın genişletilmesi yasağı nedeniyle dilekçede yer almayan vakıa veya delili sonradan eklemek çoğu zaman mümkün olmaz. Hazır internet taslakları somut olayınızı yansıtmadığında tam da bu noktada hak kaybına yol açar.

Adım 4: Harç ve Gider Avansını Yatırın (2026)

Dava, adliyedeki tevzi bürosundan açılır; başvurma harcı, peşin karar ve ilam harcı (maktu) ile gider avansı mahkeme veznesine yatırılır. Boşanma davası maktu harca tabidir; yani talep ettiğiniz nafaka veya tazminatın tutarı harcı artırmaz.

2026 yılı için açılış kalemleri yaklaşık olarak şöyledir:

Tablodaki harç ve avans tutarları her yıl güncellenir; başvuru anında adliye veznesinden teyit edin. Avukatlık ücreti ise Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin (AAÜT) belirlediği yasal alt sınırdır; bu rakamın altında iş alınamaz ve davanın karmaşıklığına göre artabilir. Güncel taban tutarlarını avukatlık vekalet ücreti hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Adım 5: Delilleri ve Geçici Talepleri Sunun

Adım 3'te dilekçede gösterdiğiniz delilleri (tanık listesi, belgeler, kayıtlar) dosyaya sunarsınız. Dava açılışında iki geçici talep, en sık atlanan ama sonucu en çok etkileyen kalemdir:

• Tedbir nafakası: Dava açılır açılmaz hâkim, talep olmasa bile barınma ve geçim sıkıntısı çeken eş ve çocuklar için geçici nafakaya hükmedebilir (TMK m. 169).
• İhtiyati tedbir: Eşin mal kaçırma ihtimaline karşı, üzerine kayıtlı taşınmaz ve araçlara tedbir konulmasını isteyebilirsiniz; böylece dava sürerken devir engellenir.

Adım 6: Tensip ve Ön İnceleme Aşamasını Takip Edin

Dava açıldıktan sonra mahkeme bir tensip zaptı düzenleyerek tarafların ve duruşmanın takvimini belirler. Önce dilekçeler aşaması tamamlanır (cevap, cevaba cevap, ikinci cevap). Ardından ön inceleme duruşmasında taraflar sulhe davet edilir; anlaşma çıkmazsa tanık ve bilirkişinin dinlendiği tahkikat aşamasına geçilir. Anlaşmalı davalar çoğu zaman tek celsede biterken, çekişmeli davalar 1,5-3 yıla kadar uzayabilir.

Boşanma Davası Masrafı Neden İnternette Daha Yüksek Görünüyor?

Bazı kaynaklarda açılış masrafı 8.000-10.000 TL gibi gösterilir. Bu farkın üç nedeni var:

1. Gider avansı bir depozitodur. Veznedeki avans, dava boyunca yapılacak tebligat ve bilirkişi masrafları için tutulur; kullanılmayan kısım dava sonunda iade edilir. Tamamı harcanan para değildir.
2. Tazminat ve nafaka için ayrıca harç alınmaz. Boşanma davası içinde istenen maddi-manevi tazminat ve nafaka, boşanmanın eki (fer'isi) sayılır; tutar ne olursa olsun ayrıca nispi harç ödenmez (Yargıtay 2. HD, E. 2013/7497, K. 2013/20248). Aynı talepleri boşanmadan ayrı veya boşanma kesinleştikten sonra açarsanız, bu kez nispi harca tabi olursunuz.
3. Mal paylaşımı ayrı bir davadır. Yüksek rakamlar çoğu zaman mal rejimi davasının harcını da işin içine katar; oysa o, ayrı görülen ve malın değerine göre nispi harca tabi bir davadır.

Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Anlaşmalı boşanma çoğu zaman tek celsede, 1-2 ay içinde sonuçlanır. Çekişmeli boşanma ise tanık dinlenmesi, kusur araştırması ve istinaf süreciyle birlikte ortalama 1,5-3 yıl sürer.

Mal Rejimi Tasfiyesi Boşanma Davasının İçinde mi Görülür?

Sık yapılan bir hata, boşanmayla birlikte evin ve arabanın paylaşımını da istemektir. Mal rejiminin tasfiyesi boşanmadan ayrı bir davadır, malın değeri üzerinden nispi harca tabidir ve genellikle boşanma kesinleşene kadar bekletici mesele yapılır. Katılma alacağının nasıl hesaplandığını boşanmada mal paylaşımı ve yasal mal rejimi yazımızda ele aldık.